เสวนา "เสรีภาพ ความคิด และสิทธิมนุษยชน" (2) - สุภิญญา กลางณรงค์

ตอนที่ 1 : สมชาย ปรีชาศิลปกุล

สุภิญญา กลางณรงค์ : เสรีภาพในการแสดงออก ทางสื่อออนไลน์

เสรีภาพในการแสดงออกในสังคมไทย

  • เสรีภาพจะสมบูรณ์ได้เมื่อเคารพเสรีภาพของผู้อื่น
  • เสรีภาพมีราคาที่ต้องจ่ายเสมอ ไม่ว่าเรื่องเล็กหรือเรื่องใหญ่
  • ในประเทศไทยเรามักอ้างว่ามีเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญ แต่สิ่งที่ใหญ่กว่าคือกฎหมาย
  • มีกฎหมายเยอะมากที่สามารถดำเนินคดีกับเสรีภาพในการแสดงออกได้ ทำให้สื่อต้องเซ็นเซ่อร์ตนเอง เช่น พรบ. สุขภาพฯ ทำให้ทีวีต้องทำภาพเบลอ หรือ พรบ. วิทยุโทรทัศน์ฯ ทำให้ไม่มีการพูดสิ่งที่กระทบต่อความมั่นคง พรบ. การกระทำผิดด้วยคอมพิวเตอร์ฯ ก็เช่นกัน
  • การแก้ปัญหาทางการเมืองหรือการสร้างบรรทัดฐานใหม่ในสังคมเป็นสิ่งที่สำคัญพอ ๆ กับการพยายามแก้กฎหมาย
  • เสรีภาพในการแสดงออกมีความหมายกว้างขวางกว่าการพูดหรือเขียน การแสดงละครหรือการสักก็เป็นเช่นกัน
  • มีข้อจำกัดที่เป็นสากลของ เสรีภาพในการแสดงออก คล้ายดังที่ รศ. สมชายกล่าวไว้ข้างบน
    • ไม่นำมาสู่อันตราย
    • ไม่ลดทอนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของผู้อื่น
  • จึงต้องมีความอดทนอดกลั้น หรือ Tolerance
  • สังคมไทยยังขาด Tolerance

ผลกระทบของการไม่มีเสรีภาพในการแสดงออก

  • เกิดความอึดอัดตึงเครียด
  • เกิดความระส่ำระสาย
  • เกิดความอ่อนแอ
  • ถ้ารัฐอ้างความมั่นคงมาจำกัดเสรีภาพในการแสดงออก มันคือการทำร้ายสังคมเอง
  • ถ้าเราไม่มีเสรีภาพที่จะค้นหาหรือถกเถียงเพื่อหาความจริง สิ่งที่เกิดคือข่าวลือ ซึ่งไม่เป็นผลดี

การปิดกั้นเสรีภาพในการแสดงออก

  • ทำไมสังคมต้องปิดกั้นเสรีภาพในการแสดงออกขนาดนั้น?
  • ตอบ สังคมหรือผู้นำอยู่ในบรรยากาศแห่งความกลัว
  • โอบาม่ากล่าวว่า "We've chosen hope over fear"
  • สังคมไทยดูเหมือนว่าจะอยู่ในบรรยากาศแห่งความกลัว จึงมีความเข้มงวดขนาดนี้
  • จะทำอย่างไรเพื่อผ่อนคลายบรรยากาศนี้

เสรีภาพในโลกออนไลน์

  • การกำกับดูแลสื่อออนไลน์มีความยากลำบาก
  • ปัจจุบัน ความเป็นพลเมืองนั้นข้ามพรมแดน ก้าวไปสู่ความเป็นพลเมืองโลก หรือพลเมืองเน็ต (Netizen)
  • มีการปะทะกันระหว่าง Netizens กับกฎหมาย เช่นความพยายามปิดเว็บ การจับกุม ไม่เพียงคนสัญชาติไทยเท่านั้น
  • จำนวนประชากรเน็ตไทยก้าวกระโดดเร็วมาก ปัจจุบันคิดเป็น 20% ของประชากรทั้งหมด
  • การบล็อคเว็บไซ้ท์ เป็นการจำกัดเสรีภาพในการแสดงออก แต่การจำกุมนั้นอาจถึงขั้นละเมิดสิทธิมนุษยชน
  • มีข้อมูลจากแหล่งข่าวที่ไม่อาจเปิดเผย คือ ตำรวจไทยสามารถจับกุมผู้โพสท์ข้อความต่าง ๆ ได้ภายในเวลา 3 วัน
  • มีคนไทยที่เคยถูกจับกุมเพราะการโพสท์ข้อความ 4 ราย ทุกคนต่างตกใจเพราะใช้ความเป็นนิรนามในการโพสท์ แต่ ตำรวจสามารถตามเจอได้
  • ไม่มีใครทราบว่ามีการจับกุมโดยไม่มีข่าวมากกว่านั้นหรือไม่
  • ยังไม่มีทางออกที่ชัดเจน
  • สังคมควรปรับทรรศนะคติ ยอมรับว่าสังคมเป็นพลวัต ผู้คนมีความเห็นของตนเอง ต้องสร้างความอดทนอดกลั้น